Likwidacja boniowania na kamienicy Starego Rynku

 Do:

Miejski Konserwator Zabytków
Zielona Góra

Do wiadomości:
Wojewódzki Konserwator Zabytków
Plac Pocztowy/ Mickiewicza 1

WEZWANIE DO NIEZWŁOCZNEGO PODJĘCIA DZIAŁAŃ NADZORCZYCH I KONSERWATORSKICH ORAZ USUNIĘCIA SKUTKÓW NARUSZENIA OCHRONY ZABYTKU

Dotyczy: ingerencji w historyczną elewację kamienicy położonej na Rynku Starego Miasta, polegającej na likwidacji oryginalnego boniowania oraz wypełnianiu szczelin pianką budowlaną, a także braku skutecznej reakcji organu konserwatorskiego.

Szanowni Państwo,

niniejszym składam formalną skargę na sposób wykonywania obowiązków przez Miejskiego Konserwatora Zabytków w związku z ingerencją w historyczną substancję architektoniczną kamienicy położonej na Rynku Starego Miasta.

Sprawa dotyczy działań polegających na niszczeniu, zacieraniu lub likwidowaniu historycznego boniowania elewacji budynku, a także wypełnianiu istniejących szczelin i spoin pianką montażową (budowlaną).

Opisane działania budzą poważne zastrzeżenia z punktu widzenia ochrony zabytków, ponieważ dotyczą historycznego detalu architektonicznego, który stanowi element kompozycji i charakteru zabudowy staromiejskiej.

Szczególnie niepokojący jest fakt, że nieruchomość znajduje się na obszarze objętym ochroną konserwatorską, a zatem wszelkie prace ingerujące w historyczny wygląd elewacji powinny być oceniane z uwzględnieniem obowiązujących zasad ochrony dziedzictwa kulturowego.

I. Uzasadnienie skargi

Boniowanie elewacji nie jest przypadkowym elementem wykończeniowym. Stanowi historyczny detal architektoniczny, który nadaje budynkowi określony charakter, podkreśla podziały elewacyjne i jest częścią jego wartości historycznej oraz estetycznej.

Likwidowanie boniowania, zacieranie jego przebiegu oraz wypełnianie historycznych szczelin pianką budowlaną może prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia oryginalnego detalu, zmiany wyglądu elewacji oraz naruszenia historycznej substancji budynku.

Zastosowanie pianki montażowej w historycznych szczelinach i spoinach jest szczególnie wątpliwe z uwagi na brak pewności co do jej zgodności z technologią konserwatorską, właściwościami materiałowymi historycznego podłoża oraz wymaganiami dotyczącymi zachowania oryginalnej substancji zabytkowej.

Należy podkreślić, że ochrona zabytków nie może ograniczać się wyłącznie do zachowania ogólnej bryły budynku. Obejmuje również ochronę detali architektonicznych, materiałów, historycznych podziałów oraz autentycznego wyglądu elewacji.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ochrona zabytków polega w szczególności na podejmowaniu działań mających na celu zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie.

W przypadku nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków zastosowanie może mieć również art. 36 tej ustawy, dotyczący obowiązku uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na określone prace i działania ingerujące w zabytek.

W przypadku obszaru objętego ochroną konserwatorską konieczne jest natomiast ustalenie dokładnej formy ochrony, zakresu obowiązujących ograniczeń oraz tego, czy wykonane prace były zgodne z właściwymi uzgodnieniami i pozwoleniami.

II. Zarzuty wobec Miejskiego Konserwatora Zabytków

W związku z powyższym zarzucam organowi niedostateczne zabezpieczenie interesu publicznego, jakim jest ochrona historycznej substancji architektonicznej Starego Miasta, jeżeli pomimo posiadania wiedzy o opisanych działaniach nie podjął odpowiednich czynności.

W szczególności oczekuję wyjaśnienia:

1. Czy Miejski Konserwator Zabytków posiadał wiedzę o likwidowaniu boniowania i wypełnianiu historycznych szczelin pianką budowlaną?
2. Czy przeprowadzono oględziny elewacji przed rozpoczęciem prac lub w trakcie ich wykonywania?
3. Czy wykonawca lub właściciel nieruchomości uzyskał wymagane pozwolenia, uzgodnienia albo zalecenia konserwatorskie?
4. Czy zakres i technologia wykonanych prac zostały zaakceptowane przez właściwy organ konserwatorski?
5. Czy organ dokonał oceny, czy działania te nie doprowadziły do zniszczenia lub zniekształcenia historycznego detalu architektonicznego?
6. Czy rozważono konieczność wstrzymania dalszych prac oraz przywrócenia elewacji do stanu zgodnego z wymaganiami ochrony konserwatorskiej?

Brak odpowiedniej reakcji właściwych organów może prowadzić do dalszej degradacji historycznej zabudowy i utraty elementów dziedzictwa architektonicznego, których odtworzenie może być niemożliwe albo wymagać kosztownych prac konserwatorskich.

III. Wnoszę o:

1. Niezwłoczne przeprowadzenie kontroli i oględzin przedmiotowej kamienicy oraz jej elewacji.
2. Ustalenie, kto zlecił i kto wykonuje prace polegające na likwidacji boniowania oraz wypełnianiu szczelin pianką budowlaną.
3. Ustalenie, czy prace zostały wykonane zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, miejscowymi ustaleniami konserwatorskimi oraz wymaganymi pozwoleniami.
4. Zweryfikowanie, czy zastosowana pianka budowlana jest dopuszczalna z punktu widzenia technologii konserwatorskiej i czy nie powoduje uszkodzenia historycznej substancji budynku.
5. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości – podjęcie działań przewidzianych prawem, w tym wystąpienie do właściwego organu o wstrzymanie dalszych prac, jeżeli zachodzą ku temu ustawowe przesłanki.
6. Zabezpieczenie dokumentacji fotograficznej oraz ustalenie pierwotnego wyglądu elewacji i zakresu zniszczonych lub usuniętych elementów boniowania.
7. Zbadanie możliwości przywrócenia pierwotnego wyglądu elewacji z zastosowaniem właściwych materiałów i technologii konserwatorskich.
8. Przedstawienie informacji, jakie czynności nadzorcze i kontrolne zostały dotychczas podjęte przez Miejskiego Konserwatora Zabytków.
9. Wskazanie, czy organ uznaje opisane działania za zgodne z zasadami ochrony konserwatorskiej, a jeżeli tak – przedstawienie podstaw faktycznych, prawnych i dokumentacji uzasadniającej takie stanowisko.
10. Przekazanie sprawy właściwemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków, jeżeli Miejski Konserwator Zabytków nie posiada kompetencji do podjęcia określonych czynności.

IV. Wezwanie do podjęcia działań i zastrzeżenie skierowania sprawy do WSA

Wzywam Miejskiego Konserwatora Zabytków do niezwłocznego podjęcia czynności w granicach ustawowych kompetencji, rzetelnego rozpoznania przedstawionych zarzutów oraz udzielenia pisemnej, merytorycznej odpowiedzi.

Oczekuję, że organ nie ograniczy się do ogólnego stwierdzenia, iż prace pozostają poza jego zainteresowaniem, lecz dokona rzeczywistej oceny ich wpływu na historyczną substancję i wygląd kamienicy.

W przypadku braku podjęcia wymaganych prawem czynności, nieuzasadnionej odmowy działania albo dalszego tolerowania ingerencji w historyczny detal architektoniczny zastrzegam sobie prawo do podjęcia dalszych kroków prawnych, w szczególności:

• skierowania sprawy do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków;
• złożenia skargi na działalność Miejskiego Konserwatora Zabytków do właściwego organu nadzorującego;
• zawiadomienia właściwych organów nadzoru budowlanego;
• skorzystania z właściwych środków prawnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego;
• wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jeżeli zostaną spełnione przesłanki dopuszczalności takiej skargi.

Podkreślam, że przedmiotem niniejszego wystąpienia jest ochrona dobra wspólnego, jakim jest historyczna zabudowa Starego Miasta, a nie wyłącznie interes indywidualny.

Dopuszczenie do trwałego zniszczenia historycznych detali architektonicznych przez nieodpowiednie prace remontowe stanowi poważne zagrożenie dla zachowania autentycznego charakteru zabytkowej przestrzeni miejskiej. Niszczy to tutejszy przemysł turystyczny, o którego rozwój dba redakcja. 

Proszę o pisemne poinformowanie mnie o sposobie rozpatrzenia niniejszego wystąpienia, podjętych czynnościach oraz ich wynikach.

Z poważaniem,

Adam Fularz - "wydawca "Zielonogórska Turystyka" - Dol. Ziel. 24a 65-154 Zielona Góra PL
[Imię i nazwisko]

Załączniki:

1. Dokumentacja fotograficzna elewacji.